Uzmanlar, Türkiye’de hızla artan drone kullanımında insan faktörü, NOTAM bilinçsizliği ve operasyonel disiplin eksikliğinin ciddi risk oluşturduğunu belirtiyor.

İHA kullanımındaki hızlı artış, operasyonel emniyet ve hava sahası farkındalığını yeniden gündeme taşıdı Türkiye’de son yıllarda hızla yaygınlaşan insansız hava araçları (İHA) teknolojileri; medya, tarım, güvenlik, haritalama, arama-kurtarma ve yangın gözetleme gibi birçok alanda aktif olarak kullanılmaya devam ediyor. Ancak uzmanlar, drone kullanımındaki büyümenin beraberinde ciddi operasyonel riskler getirdiğine dikkat çekiyor. Özellikle bilinçsiz uçuşlar, hava sahası kurallarının ihmal edilmesi ve “bir şey olmaz” yaklaşımının havacılık emniyeti açısından kritik riskler oluşturduğu belirtiliyor. İHA eğitmeni ve havacılık araştırmacısı Gürkan BAL, drone operasyonlarında insan faktörünün en büyük güvenlik problemlerinden biri hâline geldiğini ifade etti. “Drone Kullanmak Sadece Kumanda Kullanmak Değildir” Drone operasyonlarının yalnızca cihazı havalandırmaktan ibaret olmadığını belirten BAL, özellikle operasyon planlama ve hava sahası farkındalığının büyük önem taşıdığına dikkat çekti. BAL açıklamasında şu ifadeleri kullandı: “Bir drone havalandığında aslında hava sahasına girmiş olur. Bu hava sahasını yalnızca drone kullanıcıları değil; helikopterler, ambulans hava araçları, genel havacılık uçakları ve güvenlik operasyonları da kullanabiliyor. Bu nedenle havacılık disiplinine uygun hareket edilmesi gerekiyor.” NOTAM Bilinçsizliği Risk Oluşturuyor Uzmanlara göre birçok drone kullanıcısı NOTAM sistemi ve uçuş kısıtlamaları hakkında yeterli bilgiye sahip değil. Özellikle: havaalanı çevreleri, kritik tesisler, askeri bölgeler, geçici uçuş yasak alanları gibi bölgelerde yapılan kontrolsüz uçuşların ciddi güvenlik problemleri oluşturabileceği ifade ediliyor. Havacılık çevreleri, drone kullanıcılarının yalnızca cihaz kullanımına değil; hava hukuku, operasyon planlama ve uçuş emniyeti kültürüne de hâkim olması gerektiğini vurguluyor. En Büyük Sorun: Aşırı Özgüven Saha gözlemlerine göre İHA operasyonlarında en sık karşılaşılan problemler arasında: aşırı özgüven, checklist kullanılmaması, batarya kontrollerinin ihmal edilmesi, meteorolojik şartların dikkate alınmaması, uçuş öncesi risk analizinin yapılmaması yer alıyor. Uzmanlar, havacılık kazalarının önemli bir kısmında insan faktörünün belirleyici olduğunu belirterek drone operasyonlarında da benzer risklerin arttığını ifade ediyor. Kolluk Kuvvetleri İçin Teknik Eğitim Vurgusu İHA kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte kolluk kuvvetlerinin denetim süreçlerinin de daha kritik hâle geldiği belirtiliyor. Uzmanlara göre: teknik eğitimlerin artırılması, SHGM mevzuatı konusunda farkındalık oluşturulması, NOTAM ve hava sahası eğitimlerinin yaygınlaştırılması operasyonel güvenlik açısından büyük önem taşıyor. Özellikle polis personeline yönelik standart teknik bilgilendirme seminerlerinin yaygınlaştırılması gerektiği ifade ediliyor. Yapay Zekâ Destekli Drone Dönemi Başlıyor Uzmanlar, önümüzdeki yıllarda yapay zekâ destekli drone sistemlerinin çok daha yaygın kullanılacağını belirtiyor. Özellikle: otonom uçuş sistemleri, AI destekli operasyon planlama, sürü drone teknolojileri, akıllı hava sahası yönetimi gibi uygulamaların geleceğin havacılık sistemlerinde önemli yer tutacağı ifade ediliyor. Bu nedenle gelecekte drone eğitimlerinin yalnızca pilotaj değil; sistem yönetimi, veri analizi, operasyon denetimi, siber güvenlik alanlarını da kapsaması gerektiği belirtiliyor. Sektör Hızla Büyüyor Türkiye’de drone teknolojilerine olan ilgi her geçen yıl artarken sektör temsilcileri; büyümenin sürdürülebilir olması için operasyonel emniyet kültürünün güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Uzmanlara göre geleceğin İHA ekosisteminde en kritik unsur: teknoloji kadar insan faktörü ve operasyonel disiplin olacak.   Özel Haber / Havacılık Analizi Gürkan BAL SHGM Certified UAV Instructor Independent Aviation Researcher